Program „Czyste Powietrze” oferuje dotacje na wymianę pieca i termomodernizację, ale kontrola realizacji to kluczowy etap, który zaskakuje wielu beneficjentów. Upewnij się, że prace idealnie zgadzają się z umową o dofinansowanie, faktury dokładnie opisują koszty kwalifikowane, a dokumentacja jest na bieżąco uporządkowana – to recepta na sukces. W tym artykule znajdziesz praktyczne wskazówki, jak przygotować się do wizyty kontrolerów NFOŚiGW lub WFOŚiGW i uniknąć kar.

Spis treści

Podstawy kontroli w programie

Zasady przeprowadzania kontroli znajdziesz w umowie o dofinansowanie – to podstawa. Kontrolują NFOŚiGW i WFOŚiGW (lub zleceniobiorcy), a termin to nawet 5 lat po zakończeniu inwestycji (okres trwałości). Wizyta może być przed umową, przed wypłatą lub losowo.

Zakazy w okresie trwałości – co absolutnie nie wolno?

W ciągu 5 lat od zakończenia inwestycji (okres trwałości) obowiązują ścisłe reguły, by zachować efekty ekologiczne programu.

Zmiana przeznaczenia budynku/lokalu z mieszkalnego na inne – nawet wynajem (w tym na cele mieszkalne) jest zabroniony.
Demontaż urządzeń, instalacji czy materiałów z projektu, poza wymianą wadliwych na równorzędne lub lepsze parametry.
Instalacja nowych źródeł ciepła niespełniających rygorystycznych norm programu.

Konsekwencje nieprawidłowości

Stwierdzone uchybienia podczas kontroli mogą zakończyć się wypowiedzeniem umowy lub obniżeniem kwoty dotacji – w obu sytuacjach wymagany jest zwrot środków wraz z odsetkami jak w umowie. Zakres weryfikacji wynika bezpośrednio z rzeczowego opisu przedsięwzięcia w umowie oraz dokumentów i oświadczeń z wniosku o dofinansowanie.

Czego spodziewać się podczas kontroli?

Kontrolerzy skupiają się na weryfikacji dokumentacji finansowej i technicznej (zwłaszcza oryginałów złożonych wcześniej w kopiach), zgodności prac z umową o dofinansowanie oraz oględzinach na miejscu – np. sprawdzeniu urządzeń i ocieplenia.

Kiedy weryfikują kwalifikowalność kosztów?

Przed i po wypłacie dotacji.
W trakcie realizacji.
W okresie trwałości (5 lat).

Zatwierdzenie wniosku o płatność przez WFOŚiGW nie jest ostateczne – nawet po wypłacie mogą stwierdzić niekwalifikowalność wydatków, co nie potwierdza prawidłowości rozliczenia.

Czy kontrola zawsze wymaga wizyty na budowie?

Kontrole dzielą się na dwa typy: z oględzinami u beneficjenta (na miejscu inwestycji) lub zdalne w siedzibie WFOŚiGW. W drugim przypadku możesz otrzymać wezwanie do przesłania brakujących dokumentów niezbędnych do weryfikacji.

Oba warianty są równie wiążące – przygotuj dokumenty z wyprzedzeniem, by uniknąć opóźnień.

Lista dokumentów do kontroli – co musisz przechowywać?

Szczegółowy wykaz wymaganych dokumentów znajdziesz w umowie o dofinansowanie oraz instrukcji do wniosku o płatność. W zależności od projektu kontrolerzy żądają oryginałów potwierdzających zakup, zapłatę i realizację.

Kluczowe dokumenty do archiwizacji:

Oryginały faktur, rachunków imiennych lub innych dowodów księgowych + potwierdzenia płatności.
Audyt energetyczny, podsumowanie audytu, projekty, atesty, certyfikaty i świadectwa, karty produktów, gwarancje.
Protokoły montażu/instalacji, odbioru kominiarskiego.
Zaświadczenia o dochodach (jeśli kopie były we wniosku).
Dokumenty o innych dotacjach (np. JST jako właściciel źródła ciepła).
Pełnomocnictwa, umowy kredytowe (przy spłacie kredytu).
Wszelkie papiery wpływające na dotację.

Oryginały zawsze u Ciebie – kontroler ma prawo wglądu na miejscu lub prosi o kopie/skan’y w zdalnej kontroli.

Procedura kontroli: Czy jest zapowiadana i co może kontroler?

Kontrola zawsze jest zapowiadana – WFOŚiGW (lub upoważniony podmiot) podaje proponowany termin; dwa nieudane terminy z Twojej winy grożą wypowiedzeniem umowy.

Prawa kontrolera na miejscu inwestycji:

Swobodny dostęp do terenu.
Pomiar przegród, okien i drzwi.
Wgląd do dokumentów: audyt energetyczny, projekty, pozwolenia na użytkowanie, atesty, oryginały faktur/rachunków, certyfikaty, gwarancje, protokoły montażu/odbioru, umowy kredytowe.
Sprawdzenie oświadczeń dochodowych.
Oględziny budynku/urządzeń.
Wyjaśnienia ustne/pisemne.
Zdjęcia z oględzin.

Protokół z kontroli: Sporządzany na wzorze, w 2 egzemplarzach (po jednym dla stron), podpisany w dniu kontroli. Dodaj uwagi/zastrzeżenia przed podpisem. Odmowa dostępu, dokumentów lub protokołu = rozwiązanie umowy.

Potrzebujesz wykonać audyt energetyczny?

Jesteśmy rzetelną firmą od lat wykonującą audyty w programie Czyste Powietrze. Sprawdź nasze opinie!

📞 Telefon: 502 660 149

📧E-mail: biuro@ekoaudyt.com

Kontrole w programie Czyste Powietrze

Podstawy kontroli w programie