Program Czyste Powietrze od lat stanowi kluczowe narzędzie w walce o poprawę jakości powietrza w Polsce, wspierając termomodernizację budynków i wymianę źródeł ciepła. W 2025 roku program przeszedł istotne zmiany, które mają na celu zwiększenie jego dostępności i efektywności. Nowe regulacje wprowadzają m.in. ułatwienia dla beneficjentów oraz dostosowanie do rosnących wymagań ekologicznych.
Spis treści
Kluczowe zmiany w programie Czyste Powietrze od marca 2025 roku
Od 31 marca 2025 roku program Czyste Powietrze wprowadził istotne zmiany, mające na celu zwiększenie efektywności energetycznej budynków i uszczelnienie systemu dotacji. Kluczowe modyfikacje obejmują obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego dla wszystkich beneficjentów oraz kompleksowej termomodernizacji budynków niespełniających wymogu zapotrzebowania na energię poniżej 80 kWh/m² rocznie. Wycofano dotacje na kotły gazowe, skupiając się na ekologicznych źródłach ciepła, takich jak pompy ciepła i kotły na biomasę, wpisane na listę Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM).
Wprowadzono także wymóg minimum trzyletniego okresu własności nieruchomości, aby przeciwdziałać nadużyciom związanym z fikcyjnym przepisywaniem domów, oraz system operatorów wspierających beneficjentów w procesie aplikacyjnym i realizacji inwestycji. Dodatkowo, od marca 2025 roku każdy beneficjent musi przedłożyć świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, które potwierdza spełnienie standardów energetycznych po zakończeniu inwestycji, co ma zapewnić rzeczywistą poprawę efektywności energetycznej.
Nowe poziomy dofinansowania – kto i ile może otrzymać?
Dofinansowanie jest uzależnione od kryteriów dochodowych. Podstawowa dotacja, wynosząca do 40% kosztów kwalifikowanych netto, przysługuje osobom z rocznym dochodem nieprzekraczającym 135 000 zł. Podwyższona dotacja, do 70% kosztów netto, jest dostępna przy miesięcznym dochodzie do 2 250 zł na osobę w gospodarstwach wieloosobowych lub do 3 150 zł w gospodarstwach jednoosobowych, z uwzględnieniem limitu rocznego przychodu z działalności gospodarczej. Najwyższe dofinansowanie, pokrywające nawet 100% kosztów netto inwestycji, przysługuje osobom z miesięcznym dochodem do 1 300 zł na osobę w gospodarstwach wieloosobowych lub do 1 800 zł w gospodarstwach jednoosobowych, a także osobom pobierającym zasiłki (stałe, okresowe, rodzinne, opiekuńcze) oraz osobom ubogim energetycznie, których budynki mają wysokie zapotrzebowanie na energię do ogrzewania.
Kto może skorzystać z programu?
O wsparcie finansowe mogą ubiegać się osoby fizyczne będące właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego albo wyodrębnionego w nim lokalu mieszkalnego, który posiada własną księgę wieczystą. Warunkiem jest posiadanie prawa własności przez co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku – wyjątkiem są przypadki nabycia nieruchomości w drodze spadku. Dodatkowo wnioskodawcy muszą spełniać określone w programie limity dochodowe, a przy najwyższym poziomie dofinansowania – również wymagania dotyczące efektywności energetycznej budynku.
Rola operatorów w programie Czyste Powietrze
W nowej odsłonie programu, obowiązującej od 31 marca 2025 r., wprowadzono funkcję operatorów. Ich zadaniem jest kompleksowe wsparcie osób ubiegających się o najwyższy lub podwyższony poziom dofinansowania – w szczególności tych, którzy korzystają z mechanizmu prefinansowania. Operator towarzyszy beneficjentowi na każdym etapie: od momentu podjęcia decyzji o realizacji inwestycji, przez jej przeprowadzenie, aż po finalne rozliczenie dofinansowania. Dzięki temu beneficjent może liczyć na profesjonalne doradztwo i opiekę na każdym kroku.
Czy modernizacja budynku może odbyć się bez wymiany źródła ciepła?
Tak, jest to możliwe – pod warunkiem, że budynek jest już wyposażony w efektywne źródło ciepła zgodne z wymaganiami programu Czyste Powietrze.
W takiej sytuacji inwestycja może obejmować inne działania poprawiające efektywność energetyczną budynku, takie jak:
- montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji),
- ocieplenie przegród zewnętrznych, wymiana okien i drzwi,
- opracowanie dokumentacji technicznej, np. audytu energetycznego, ekspertyz.
Ważne: realizacja takiej modernizacji wymaga osiągnięcia konkretnych wskaźników efektywności energetycznej – zgodnych z wytycznymi programu i określonych w audycie energetycznym.
Czy można uzyskać dofinansowanie na więcej niż jeden budynek?
Nie – dofinansowanie w programie Czyste Powietrze przysługuje wyłącznie na jeden budynek lub lokal mieszkalny i można je otrzymać tylko jeden raz.
Z programu nie można skorzystać ponownie, jeśli beneficjent złożył już wniosek o dofinansowanie w naborze obowiązującym od 22 kwietnia 2024 r. i realizuje przedsięwzięcie w innym budynku lub lokalu.
Czy można skorzystać z prefinansowania inwestycji?
Tak – prefinansowanie do 35% kosztów inwestycji jest możliwe, jednak wyłącznie za pośrednictwem operatora. Z tej formy wsparcia mogą skorzystać beneficjenci kwalifikujący się do:
- najwyższego poziomu dofinansowania,
- podwyższonego poziomu dofinansowania.
Oznacza to, że część środków może zostać wypłacona jeszcze przed rozpoczęciem realizacji inwestycji, co znacząco ułatwia jej sfinansowanie osobom z niższymi dochodami.
Czy można otrzymać dofinansowanie na kocioł gazowy?
Nie – w nowej wersji programu kotły gazowe nie są już uznawane za koszt kwalifikowany, co oznacza, że nie można uzyskać na nie dofinansowania.
Dla osób, które zrealizowały inwestycję w kocioł gazowy w 2024 roku, ale nie zdążyły złożyć wniosku w poprzednim naborze, przewidziano osobny nabór umożliwiający skorzystanie z programu na dotychczasowych zasadach.
Jakie obowiązki spoczywają na wnioskodawcy programu Czyste Powietrze?
Aby uzyskać dofinansowanie, wnioskodawca musi spełnić określone wymogi formalne i techniczne na różnych etapach realizacji inwestycji:
Przed rozpoczęciem inwestycji:
- Wykonanie audytu energetycznego budynku.
- Sporządzenie dokumentu podsumowującego audyt i dołączenie go do wniosku o dofinansowanie.
W trakcie realizacji inwestycji:
- Zrealizowanie pełnego zakresu prac wskazanego w dokumencie podsumowującym audyt.
Po zakończeniu przedsięwzięcia:
- Przedstawienie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, potwierdzającego osiągnięcie wymaganych standardów energetycznych.
- Zapewnienie, że w budynku nie będzie użytkowane żadne źródło ciepła niższe niż klasa 5.
Zamów audyt i świadectwo energetyczne!
Wykonamy dla Ciebie audyt oraz świadectwo energetyczne wymagane do programu Czyste Powietrze. Zadzwoń i umów się już dziś na wizję lokalną. Działamy w województwie małopolskim, świętokrzyskim oraz śląskim.
