Właściciele domów korzystający z programu Czyste Powietrze coraz częściej zmagają się z nierzetelnymi wykonawcami, zawyżonymi kosztami i nieuczciwymi praktykami przy termomodernizacji budynków. Jako beneficjent masz jednak konkretne prawa i narzędzia, które pomagają bronić Twoich interesów oraz ograniczyć straty finansowe.
Spis treści
Twoje prawa jako beneficjenta i konsumenta
Program Czyste Powietrze nie odbiera Ci praw konsumenckich – nadal możesz odstąpić od umowy, składać reklamacje oraz dochodzić roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji. Wykonawca odpowiada za jakość prac, zgodność z umową oraz standardami programu, a w razie wad czy zaniedbań możesz domagać się naprawy, obniżenia ceny albo zwrotu pieniędzy.
Odpowiedzialność wykonawcy za fuszerkę
Jeżeli wykonawca wykonał prace niezgodnie z umową albo z wymaganiami programu, ponosi odpowiedzialność za powstałe szkody. Możesz wtedy żądać usunięcia wad, ponownego wykonania części robót, obniżenia wynagrodzenia lub odstąpienia od umowy i zwrotu środków.
Do Twojej dyspozycji są także uprawnienia z tytułu rękojmi i ewentualnej gwarancji producenta urządzeń, co może mieć znaczenie przy awariach źródeł ciepła czy innych elementów instalacji. W razie sporu masz możliwość dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, z opcją ubiegania się o zwolnienie z kosztów, jeśli Twoja sytuacja finansowa jest trudna.
Fuszerka zamiast fachowej termomodernizacji
Objawy nieprawidłowo wykonanych prac to między innymi:
-
Ocieplenie ścian bez warstwy wykończeniowej, np. bez tynku lub innego materiału chroniącego izolację.
-
Brak montażu parapetów zewnętrznych.
-
Montaż nowego źródła ciepła bez podłączenia do instalacji w budynku.
Takie realizacje nie tylko łamią standardy programu Czyste Powietrze, ale mogą stać się podstawą do zakwestionowania dofinansowania i narażają Cię na dodatkowe koszty poprawek.
Ukryte koszty i zawyżone ceny
Częstym problemem są sztucznie zawyżone wyceny materiałów i usług, nieadekwatne do realiów rynkowych. Może to dotyczyć zarówno ceny drzwi czy okien w stosunku do ofert w popularnych marketach budowlanych, jak i stawki za metr kwadratowy ocieplenia.
Dobrym nawykiem jest porównywanie co najmniej kilku ofert na to samo urządzenie lub usługę, aby wykryć nienaturalnie wysokie ceny. Jeśli dostrzegasz rażące rozbieżności, jest to sygnał do dokładniejszej analizy umowy i potencjalnej reklamacji.
Fałszywe dokumenty i brak urządzeń
Powodem do pilnej reakcji są również wątpliwości co do autentyczności dokumentów oraz rozbieżności między deklaracjami a stanem faktycznym. Przykładowe czerwone flagi to:
-
Faktury z różnymi czcionkami, bez logo, pełne skreśleń i dopisków bez podpisów.
-
Błędne kwoty, nielogiczne daty, sztuczne pieczęcie i komputerowo naniesione podpisy.
-
Brak zamówionych urządzeń (np. pompy ciepła), dostawa bez instalacji, mniejsza liczba wymienionych grzejników niż wpisano w protokole.
Zdarza się też, że wykonawca rozlicza w ramach inwestycji fikcyjne usługi, takie jak rzekome płukanie instalacji grzewczej, które faktycznie nie miało miejsca.
Znikający wykonawca i nieprawdziwe oświadczenia
Niepokój powinny wzbudzić także:
-
Brak kontaktu po pobraniu zaliczki, przeciągane terminy, niedotrzymane obietnice poprawek.
-
Podpisy na protokołach odbioru sfałszowane lub złożone bez Twojej wiedzy.
-
Pomijanie kluczowych zapisów w umowie, np. brak procedury odbioru prac i dokumentacji z realizacji.
Takie działania mogą stanowić zarówno naruszenie Twoich praw konsumenckich, jak i podstawę do zawiadomienia organów ścigania.
Jak się przygotować? Zbierz dowody
Dokładna dokumentacja jest fundamentem skutecznej reklamacji i ewentualnych kroków prawnych. Im więcej rzetelnych dowodów zgromadzisz, tym łatwiej będzie wykazać skalę problemu.
Najważniejsze dokumenty to:
-
Umowa z wykonawcą wraz z załącznikami.
-
Faktury, paragony i potwierdzenia przelewów.
-
Korespondencja z wykonawcą (SMS-y, e-maile, pisma).
-
Zdjęcia stanu „przed” i „po” wykonaniu prac.
-
Protokół odbioru, jeśli został sporządzony.
Brak kart produktu, etykiet energetycznych, podpisanych gwarancji czy instrukcji obsługi urządzeń to również istotne uchybienia, które warto udokumentować.
Pierwszy krok: złóż reklamację u wykonawcy
Zanim zaangażujesz instytucje zewnętrzne, zacznij od formalnej reklamacji skierowanej do firmy, która realizowała prace. Dzięki temu pokazujesz, że próbowałeś rozwiązać spór polubownie, co jest ważne także na późniejszym etapie.
Jak napisać reklamację?
W piśmie do wykonawcy opisz dokładnie problem, wskaż, na czym polega niezgodność z umową i określ swoje żądania. Może to być np. doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego ze standardami, usunięcie wad, obniżenie ceny albo zwrot wpłaconych środków.
Zgłoszenie wykonawcy do instytucji
Jeżeli reklamacja nie przyniesie rezultatu, a działania wykonawcy budzą poważne zastrzeżenia, skorzystaj z pomocy odpowiednich organów. Dzięki temu możesz nie tylko chronić siebie, ale również innych beneficjentów programu.
Gdzie zgłosić nieprawidłowości?
-
Policja lub prokuratura – gdy podejrzewasz przestępstwo, np. fałszowanie dokumentów czy wyłudzenie pieniędzy.
-
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) – w przypadku nieuczciwych praktyk rynkowych, takich jak wprowadzanie w błąd co do zakresu prac i kosztów czy agresywne namawianie do podpisania umowy.
-
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – nieprawidłowości możesz zgłosić mailowo na adres: nieprawidlowosci@nfosigw.gov.pl.
-
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w którym składałeś wniosek o dotację, szczególnie gdy problem dotyczy rozliczenia dofinansowania.
Sąd, mediacja i arbitraż – gdy inne metody zawiodą
Jeżeli mimo reklamacji i interwencji instytucji wykonawca wciąż uchyla się od odpowiedzialności, rozważ drogę sądową lub alternatywne metody rozstrzygania sporów. Te narzędzia pozwalają na formalne dochodzenie roszczeń, a często da się je połączyć z wnioskiem o ograniczenie kosztów.
Ogólnopolska lista wykonawców - pomoc przy wyborze
W 2026 r. planowane jest uruchomienie krajowego wykazu firm spełniających określone standardy w programie Czyste Powietrze. Rejestr ma pomóc właścicielom domów w wyborze rzetelnych wykonawców, a korzystanie z niego pozostanie dobrowolne.
Potrzebujesz wykonać audyt energetyczny?
Jesteśmy rzetelną firmą od lat wykonującą audyty w programie Czyste Powietrze. Sprawdź nasze opinie!
📞 Telefon: 502 660 149
📧E-mail: biuro@ekoaudyt.com
