Wdrożenie nowej wersji programu Czyste Powietrze w marcu 2025 roku przyniosło istotne zmiany, koncentrujące się na uszczelnieniu zasad i podniesieniu efektywności energetycznej. Kluczowym elementem tej ewolucji jest wzmocnienie roli samorządów poprzez wprowadzenie instytucji operatorzy gminni. Dla konsumentów planujących termomodernizację w ramach Czyste Powietrze , zrozumienie funkcji lokalnego operatora jest niezbędne do sprawnego i bezpiecznego pozyskania maksymalnego dofinansowania.
Spis treści
Jak gminni operatorzy wspierają mieszkańców?
Operatorzy w programie Czyste Powietrze nie są jedynie punktami informacyjnymi. Pełnią rolę przewodników i opiekunów, zwłaszcza dla najbardziej potrzebujących beneficjentów, którzy ubiegają się o najwyższe poziomy wsparcia finansowego. To właśnie oni stanowią najbardziej wiarygodne i bezpieczne miejsce dla mieszkańców, w którym można zasięgnąć informacji o programie i uzyskać kompleksową pomoc.
Wzrost znaczenia operatorów gminnych w Czyste Powietrze
Nowa odsłona programu Czyste Powietrze postawiła na obowiązkowy audyt energetyczny i kompleksową termomodernizację. Złożoność wymagań i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa beneficjentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi spowodowały, że rola samorządu lokalnego stała się centralna.
Kiedy wsparcie operatora jest obowiązkowe?
Instytucja operatorów gminnych została powołana, aby zapewnić wsparcie szczególnie tej grupie beneficjentów, która jest najbardziej narażona na wykluczenie cyfrowe lub jest nieporadna życiowo.
Współpraca z operatorem jest obowiązkowa w dwóch kluczowych przypadkach:
-
- Dla osób ubiegających się o prefinansowanie (płatność trafia bezpośrednio do wykonawcy, nie na konto beneficjenta).
- Dla osób w najwyższym poziomie dofinansowania.
Opcjonalnie, operatorzy mogą również wspierać osoby ubiegające się o podwyższony poziom dofinansowania, które rezygnują z prefinansowania.
Działalność operatorów koncentruje się na tych grupach, które mogą uzyskać najwyższe dofinansowanie – nawet ponad 170 000 zł na inwestycję w najwyższym poziomie. Tam, gdzie gmina jeszcze nie przejęła roli operatora, funkcję tę pełnią Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW). Jednak bliskość gminnych operatorów w programie Czyste Powietrze do mieszkańca jest kluczowa dla skuteczności działań.
Rosnąca Rola Samorządu: Więcej niż tylko informacja
Choć większość gmin w Polsce ma już uruchomione Gminne Punkty Konsultacyjno-Informacyjne (PKI), funkcja operatorów jest odmienna – skupia się ona na bezpośrednim wsparciu w procesie wnioskowania i rozliczania dla określonych grup.
Gminy, angażując się w rolę operatora, realizują zadania własne związane z poprawą efektywności energetycznej i ochroną środowiska, jednocześnie otrzymując wynagrodzenie. Dla samorządów jest to forma partycypacji w sukcesie mieszkańców. Opłata za obsługę jednego beneficjenta/wniosku wynosi 1700 zł, wypłacana w dwóch etapach (po złożeniu wniosku i po jego końcowym rozliczeniu).
Warto podkreślić, że do 31 grudnia 2025 roku samorządy wciąż mogą zgłaszać deklaracje uczestnictwa jako operatorzy.
Główne Zadania Operatorów w Programie Czyste Powietrze
Rola operatora jest wieloetapowa i obejmuje wsparcie beneficjenta od pierwszego kontaktu aż do końcowego rozliczenia inwestycji. Proces składania wniosku o dofinansowanie jest skomplikowany, zwłaszcza w nowej wersji programu, gdzie wnioski są bardziej rozbudowane. Operatorzy odciążają beneficjentów, prowadząc ich krok po kroku:
1. Wstępna weryfikacja i doradztwo: Operatorzy udzielają informacji o zasadach programu i sprawdzają, jakie warunki należy spełnić. Pomagają w określeniu poziomu dofinansowania i weryfikacji dochodów.
2. Kontrola poprawności dokumentów: Operator sprawdza poprawność niezbędnych załączników, takich jak zaświadczenie o dochodach (które musi być wydane nie wcześniej niż na 3 miesiące przed złożeniem wniosku), numer księgi wieczystej, a także zgody współwłaścicieli lub współmałżonka. Błędy formalne, jak upływ terminu ważności zaświadczenia, mogą uniemożliwić złożenie wniosku w systemie GWD.
3. Wsparcie w pracy z systemem GWD: Operatorzy aktywnie wypełniają wnioski w systemie Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD), dbając o poprawne oznaczenia, brak literówek i zamieszczanie załączników. Zalecają sprawdzenie roboczej wersji wniosku wspólnie z beneficjentem, aby wyeliminować potencjalne korekty.
4. Audyt Energetyczny i DPAE: W nowej edycji obowiązkowy jest audyt energetyczny wraz z Dokumentem Podsumowującym Audyt Energetyczny (DPAE). Operatorzy pomagają w zrozumieniu DPAE, który był trudny do zrozumienia na początku wdrożenia programu. Edukują mieszkańców, że audyt jest korzyścią, pokazującą, gdzie ucieka ciepło z budynku, a nie jedynie wymianą kotła.
Rola strażnika beneficjenta: Ochrona przed nieuczciwymi wykonawcami
Jednym z najważniejszych zadań operatora jest ochrona beneficjenta, szczególnie przed nadużyciami, które zdarzały się wcześniej. Operatorzy ostrzegają przed firmami, które budują swoją wiarygodność nieprawnie, używając logotypów gminnych lub NFOŚiGW. Szczególnie należy uważać, jeśli firma instalacyjna chciałaby jednocześnie pełnić rolę operatora, ponieważ mogłoby to prowadzić do potencjalnych nadużyć. Choć ostateczna decyzja należy do beneficjenta, operatorzy pomagają ocenić oferty i przestrzegają przed niewłaściwymi wykonawcami.
Końcowa weryfikacja inwestycji – wizytacja u beneficjenta
Po zrealizowaniu inwestycji, rola operatora obejmuje również wsparcie w rozliczeniu, w tym kluczowy element: wizytację. Zadania operatora w drugim etapie (wniosek o płatność) to:
- Kontrola dokumentacji rozliczeniowej: Sprawdzanie poprawności faktur, potwierdzeń zapłaty, protokołów odbioru prac wykonawców, kart produktów i etykiet energetycznych. Operatorzy często drukują dla beneficjentów niezbędne formularze, aby upewnić się, że używają właściwych dokumentów.
- Weryfikacja Protokołów Wykonawców: Operatorzy uczulają beneficjentów, że protokoły odbioru prac powinny być wypełnione i opieczętowane przez wykonawcę.
- Wizytacja u beneficjenta: Operator dokonuje wizytacji (która nie jest kontrolą sensu stricte), aby sporządzić dokumentację fotograficzną i protokół końcowy. Jej celem jest potwierdzenie, że prace (np. wymiana źródła ciepła, docieplenie) zostały wykonane zgodnie z umową, audytem energetycznym i świadectwem charakterystyki energetycznej
Korzyści z wyboru Operatora Gminnego
Skorzystanie ze wsparcia operatorzy w programie Czyste Powietrze to najprostsza i najbezpieczniejsza droga do uzyskania dofinansowania na kompleksową termomodernizację w ramach Czyste Powietrze 2025. Dzięki doświadczeniu lokalnych urzędników, beneficjenci oszczędzają czas i unikają frustracji związanej z błędami formalnymi. Pracownicy gminni korzystają ze szkoleń organizowanych przez WFOŚiGW, np. „poniedziałki z Czystym Powietrzem”. Ponadto, wymieniają się doświadczeniami z innymi operatorami, co pozwala na szybsze rozwiązywanie nietypowych problemów. Jak podkreślają operatorzy, kluczowe jest indywidualne podejście do każdego mieszkańca, ponieważ “każdy beneficjent to inna historia, inna potrzeba”.
Gminni operatorzy są najbliżej mieszkańca, co sprawia, że są łatwo dostępni i godni zaufania. Nie trzeba jechać do siedziby WFOŚiGW (choć WFOŚiGW nadal pełni funkcję operatora tam, gdzie brakuje gminnego). Możesz złożyć wniosek w siedzibie gminy, z którą WFOŚiGW podpisał porozumienie.
Źródła:
Potrzebujesz audytu do Czystego Powietrza?
Wykonamy go dla Ciebie! Jesteśmy wiarygodną firmą, co potwierdzają liczne oceny w Google.
📞 Telefon: 502 660 149
📧E-mail: biuro@ekoaudyt.com
